Biblioteka Aleksandryjska – ósmy cud świata

śr., 08/05/2015 - 21:53 -- Administrator.
Kategoria: 
Oceń artykuł: 
0
Brak głosów

Biblioteka Aleksandryjska to największa i najwspanialsza biblioteka świata starożytnego. Założona przez władcę Egiptu, Ptolemeusza I Sotera, działała od III w. p.n.e. Nie była to jedynie pierwsza biblioteka „z prawdziwego zdarzenia”, w której zwoje uporządkowane były według kategorii i posiadały szczegółowe opisy bibliograficzne tak, jak robi się to dziś w każdej bibliotece, i która zadziwiała ogromem swojego księgozbioru. Była to przede wszystkim biblioteka, dzięki której najsławniejsi uczeni dali podwaliny pod wiele nauk – pracował tu choćby matematyk Euklides.

Aleksandria – kulturalna stolica świata

Nie bez powodu Bibliotekę Aleksandryjską zbudowano właśnie w Aleksandrii. Dzisiejsza kulturalna stolica Egiptu, dawniej uważana była za kulturalną stolicę całego świata. Była też głównym ośrodkiem, skupiającym kulturę hellenistyczną i żydowską. Przybywali tu uczeni z całego ówczesnego świata (w większości Grecy) i to właśnie dla nich Ptolemeusz I zbudował Museion – coś na kształt instytutu naukowo-badawczego. Przy Museionie miała działać biblioteka, początkowo zaplanowana na 200 000 ksiąg. To były pierwsze projekty Biblioteki Aleksandryjskiej.

Kompletowanie księgozbioru

Pomysł biblioteki rozwinął kolejny władca – Ptolemeusz II Filadelfos, wielki mecenas nauki i sztuki. Dzięki niemu powstały dwie biblioteki, które weszły w skład Biblioteki Aleksandryjskiej. Były to Brucheion – duża biblioteka, w kulminacyjnym  momencie licząca ponad 700 000 ksiąg (na tamte czasy była to liczba ogromna), oraz Serapeion – mniejsza, mająca nieco ponad 40 tys. woluminów. Serapeion był dostępny dla wszystkich, natomiast Brucheion, w którym znaleźć  można było najwspanialsze dzieła wielkich pisarzy, często w oryginale, mogli odwiedzać tylko wybrani, w tym wybitni uczeni.

W niezwykle kreatywny sposób zbierano książki do Biblioteki. W czasach, gdy nie było druku, jedyna metodą kopiowania było powielanie, nie książek nawet, a zwojów. Każdy, kto odwiedzał Aleksandrię, miał obowiązek pozostawienia w depozycie wwożonych zwojów, w celu ich skopiowania. Specjalni wysłannicy króla podróżowali też po całym śródziemnomorskim świecie i wyszukiwali  najcenniejsze rękopisy – król Ptolemeusz II chciał zgromadzić w swoich bibliotekach całe greckie piśmiennictwo.

Chęć posiadania najsłynniejszych utworów była tak wielka, że nie raz dopuszczano się oszustwa. Tak było w przypadku dzieł Sofoklesa, Ajschylosa i Eurypidesa. Za ogromną kaucją wypożyczono je z Aten w celu skopiowania. Ale ówczesny król Ptolemeusz III wolał stracić wielką sumę pieniędzy, niż oddać tak cenne dzieła. Kazał więc sporządzić najpiękniejsze kopie i to je odesłał do Aten, nie oglądając się na wściekłość Ateńczyków.

Zniszczenie Biblioteki

Choć wielka i wspaniała, Biblioteka Aleksandryjska przetrwała jedynie do VII w n.e., a od II straciła już wiele ze swej świetności. A i tak odparła wiele ataków.

Pierwszy raz Biblioteka ucierpiała w czasie najazdu Juliusza Cezara, w 48/47 r. p.n.e. Wtedy spłonęła cześć Brucheionu. Niecałe 70 lat później poważnemu zniszczeniu uległ Serapeion – znajdował się przy świątyni Serapisa, spalonej w czasie żydowskiego powstania. W kolejnych stuleciach podupadła Aleksandria przeżywała kolejne najazdy, a każdy z nich niszczył Bibliotekę coraz bardziej. W IV wieku niemal do cna zbiory zostały zniszczone przez patriarchę Teofila, który uznał je za pogańskie. Ostateczny kres bibliotece położył z kolei kalif Omar, który po zdobyciu Aleksandrii w 642 roku, nakazał Arabom spalić wszystkie książki niewiernych.

Stracone dziedzictwo

Biblioteka Aleksandryjska miała kolosalny wpływ na rozwój świata. Zgromadziła i chroniła przez długi czas najważniejsze dzieła. Ale żaden najeźdźca nie docenił jej zbiorów i po bibliotece nie został nawet ślad. Ze 123 dzieł Sofoklesa pozostało 7, podobnie było z innymi dziełami wielkich twórców. Zupełnie tak, jakby z naszego świata nagle zniknęły dzieła Szekspira albo Mickiewicza. Możemy tylko sobie wyobrażać, jak wiele stracił świat po zniszczeniu Biblioteki.

Biblioteka została zburzona, ale pamięć o niej nie. Dzięki temu w Aleksandrii powstała nowa biblioteka – Bibliotheca Alexandrina, zbudowana na miejscu swojej poprzedniczki. Nowa biblioteka to 11-poziomowy kompleks naukowo-kulturowy. Znajdują się tam sale konferencyjne, muzea, wystawy i oczywiście wielki zbiór książek, także wirtualny. Docelowo biblioteka ma pomieścić nawet 8 milionów książek, map i rękopisów, które niczym za czasów panowania Ptolemeuszy są cały czas gromadzone. Tak oto historia zatacza koło.

/Małgorzata Węgłowska/zdj. http://deskarati.com/2012/01/01/ancient-library-of-alexandria/

Dodaj komentarz

Newsletter

Zapisz się aby otrzymywać najnowsze informacje i artykuły.