Boże Narodzenie - nieco o potrawach wigilijnych...

czw., 12/21/2017 - 10:01 -- Administrator.
Kategoria: 
Oceń artykuł: 
0
Brak głosów

Dla wielu z nas wieczerza wigilijna jest najpiękniejszym wydarzeniem całych świąt Bożego Narodzenia. Obok wartości religijnych ma bez wątpienia ogromną wartość rodzinną. To jedyny dzień w roku, kiedy wraz z najbliższymi zasiadamy do stołu i spożywamy potrawy, nie przyrządzane na żadną inną okazję. Jakie?

Podobieństwa

Niezależnie od regionu Polski, stół wigilijny jest obficie zastawiony, ale zawsze daniami postnymi. Tradycyjnie jest ich dwanaście, na pamiątkę dwunastu apostołów. Jest też wigilijny opłatek. Na ogół do stołu zasiadamy wraz z pojawieniem się na niebie pierwszej gwiazdy. Każdej z potraw należy spróbować, co ma zapewnić szczęście przez cały następny rok. Stół nakryty jest białym obrusem, a na nim znajduje się o jedno nakrycie więcej "dla niezapowiedzianego gościa".

Co na stole?

Na Kaszubach i Pomorzu królują ryby. W roli głównej występuje śledź, przyrządzany na różne sposoby: w oleju, śmietanie, w zalewie octowej z cebulą, duszony z jabłkami. Obok niego wędzony węgorz, pierogi z nadzieniem rybnym, zupa rybna. Kaszubi podają także zupę tzw. brzadową, czyli z suszonych owoców z kluskami. Dodatkiem do dań rybnych są ziemniaki w mundurkach.

Śląska wigilia składa się z zupy grzybowej, kapuśniaku z grzybami lub zupy migdałowej, a z ryb podawany jest śledź na przekąskę i karp na gorąco. Na stole nie może zabraknąć ziemniaków, klusek ziemniaczanych bądź jęczmiennych oraz moczki. Jest to gęsty sos, przyrządzony na słodko z suszonych owoców lub na słono z warzyw, grzybów i czosnku.

Tereny wschodnie (Podlasie) to wigilia kresowa, która zagościła także w innych regionach na skutek powojennych przesiedleń. Podawany jest barszcz czerwony z uszkami z grzybów, pieczony karp, a charakterystyczną potrawą dla regionu jest kutia. Jest to ugotowana pszenica z dodatkiem bakalii i miodu, polana tzw. mlekiem makowym - zmielonym ugotowanym makiem w słodkiej śmietance. Na kresach południowych (lwowskie) przeważają pierogi - z kapustą lub z ziemniakami, gołąbki z ziemniakami i kapusta z grochem.

W Wielkopolsce na wigilijny stół gotowane ziemniaki podawane są do wszystkich dań, jak zupa konopna, groch z kapustą czy grzyby suszone, namoczone i usmażone na oleju. Wielkopolanie jedzą też karpia pieczonego i pierogi z grzybami, a na deser kluski z bakaliami.

Na Mazowszu jada się ryby w galarecie, faszerowane, w śmietanie. Podawany jest barszcz z uszkami i zupa rybna, kluski z makiem, postny bigos z kiszonej kapusty z dodatkiem grzybów, także często kutia, choć przyrządzana nieco inaczej niż wschodnia - bez dodatku śmietanki. Jest też kompot z suszonych owoców, obecny na stołach również w innych regionach kraju.

Wigilia góralska wyróżnia się prostotą dań, złożonych głównie z serów z owczego mleka (bundz, oscypek), ziemniaków i kapusty. Podaje się placki z gotowanych ziemniaków, pieczone wprost na płycie kuchennej (tzw. moskole), kopytka z ziemniaków i sera (bukty), kapustę wymieszaną z ziemniakami (kłóty).  Spożywana jest postna kwaśnica z dodatkiem wędzonych śliwek.

Geneza odmienności

Zróżnicowanie wigilijnego jadłospisu jest efektem działania wielu czynników. Wynika z tradycji przekazywanych przez pokolenia i z uwarunkowań zewnętrznych. Może to być np. klimat; w regionach o klimacie łagodniejszym (morskim) na stole jest więcej ryb, natomiast tam, gdzie przeważa klimat kontynentalny (kresy) lub górski potrawy są cięższe. Wiele też zależy od statusu przodków (rolnicy, mieszczaństwo), a także od wpływów kuchni obcych (zabory). Niezależnie jednak od regionu najważniejsze jest zachowanie tradycji i rodzinna atmosfera.

/Iwona Czechowska/zdj. fotolia/

Dodaj komentarz

Newsletter

Zapisz się aby otrzymywać najnowsze informacje i artykuły.